Myślisz o zakupie gitary i gubisz się w nazwach typu Stratocaster, Les Paul czy dreadnought? W tym artykule poznasz najpopularniejsze rodzaje gitar, ich kształty, brzmienie i typowe zastosowania. Dzięki temu łatwiej dopasujesz instrument do swojego stylu gry i ulubionej muzyki.
Jakie są główne rodzaje gitar elektrycznych?
Gitary elektryczne różnią się nie tylko wyglądem, ale też konstrukcją korpusu, typem przetworników i ergonomią. To właśnie te cechy decydują, czy instrument lepiej sprawdzi się w jazzie, rocku, metalu, bluesie czy funkowych zagrywkach. Wybierając pierwszy instrument warto wiedzieć, czym różni się solid body od hollow body, a także jak gra się na gitarach typu Stratocaster, Telecaster i Les Paul.
Zanim sięgniesz po konkretny model, dobrze jest powiązać brzmienie z ulubionymi artystami. Jimi Hendrix kojarzy się ze Stratocasterem, Jimmy Page z Les Paulem, a wielu gitarzystów country z Telecasterem. Ten prosty trop często dużo szybciej prowadzi do właściwej decyzji niż analizowanie samych parametrów technicznych.
Solid Body
Gitara typu solid body ma pełny, lity korpus, bez komór rezonansowych. Taka konstrukcja ogranicza podatność na sprzężenia akustyczne i pozwala grać głośno z mocno przesterowanym wzmacniaczem. To właśnie w tej grupie mieszczą się ikony w rodzaju Stratocastera, Telecastera czy Les Paula, używane w rocku, metalu, bluesie i popie.
Solid body daje dużą kontrolę nad barwą poprzez dobór przetworników, elektroniki i efektów. Gitary tego typu są zwykle bardziej „sportowe” pod względem ergonomii, lżejsze od półpudłowych jazzówek i wygodniejsze na scenie, szczególnie przy dynamicznej grze i częstych zmianach pozycji na gryfie.
Hollow Body
Hollow body to gitarowe „pudła” z w pełni pustym korpusem, często z charakterystycznymi otworami w kształcie litery F. Taka budowa przypomina duże gitary jazzowe i daje głębokie, ciepłe brzmienie z mocnym dołem i bogatym środkiem. Dzięki temu ten typ instrumentu bardzo dobrze sprawdza się w jazzie, bluesie i lżejszych odmianach rocka.
Większe pudło oznacza też inne odczucia fizyczne. Gitara hollow body jest większa niż typowy Stratocaster czy Telecaster, może wydawać się bardziej toporna i dla części początkujących osób będzie po prostu mniej wygodna. W zamian oferuje jednak bardzo naturalne, „drewniane” brzmienie i piękny, klasyczny wygląd, który od razu kojarzy się z jazzowymi legendami.
Semi-Hollow Body
Semi-hollow body to kompromis między solid body a pełnym pudłem. Korpus jest częściowo wydrążony, często z centralnym blokiem drewna biegnącym środkiem. Dzięki temu gitara zachowuje część akustycznego charakteru, ale lepiej radzi sobie z głośnym graniem na scenie niż pełne hollow body. Brzmieniowo dostajesz ciepło i miękkość, lecz z większą kontrolą nad sprzężeniami.
Dobrym przykładem takiej konstrukcji są modele Vintage VSA500MP i Vintage VSA500CR. Korpus z klonu, gryf z mahoniu i przetworniki Wilkinson WOCHB tworzą instrument, który odnajdzie się w jazzie, bluesie, rockabilly, ale też w spokojniejszym rocku. Dzięki opatentowanemu kształtowi korpusu i wzmocnionym wycięciom dostęp do wyższych progów jest wygodniejszy niż w wielu klasycznych półpudłówkach.
Semi-hollow body to częsty wybór gitarzystów, którzy chcą ciepłego, jazzującego tonu, ale grają też na głośniejszych scenach z przesterem.
Jakie rodzaje gitar Telecaster warto poznać?
Telecaster to pierwszy masowo produkowany model gitary elektrycznej z litym korpusem, zaprojektowany przez Leo Fendera. Prosta konstrukcja, charakterystyczny „twang” i niezawodność sprawiły, że ten typ gitary do dziś jest fundamentem dla muzyki country, rock’n’rolla, bluesa i wielu odmian rocka. Z czasem Tele doczekał się wielu wariacji, od klasycznych single coil po nowoczesne humbuckery i tremolo.
Klasyczny Tele ma dwa przetworniki single coil, stały mostek oraz trójpozycyjny przełącznik dający dostęp do trzech podstawowych barw. Ten układ zapewnia jasne, klarowne, wyraziste brzmienie, w którym dobrze słychać atak kostki oraz artykulację lewej ręki. Dlatego wielu gitarzystów wybiera Telecastera do gry rytmicznej, funkowych zagrywek i przejrzystych partii solowych.
Klasyczny Telecaster
Typowy Telecaster to jednoczęściowy korpus, gryf przykręcany do korpusu i dwa przetworniki single coil. Mostek jest stały, co sprzyja stabilności stroju i prostocie obsługi. Brzmienie wyróżnia się jasną górą i słynnym „twangiem”, docenianym przez gitarzystów country i rockabilly. Ten charakter często kojarzy się z prostotą, ale w praktyce to bardzo wszechstronny instrument.
Dzięki prostej elektronice i konstrukcji Telecaster świetnie reaguje na dynamikę gry oraz zmiany ustawień na wzmacniaczu. Jedna gitara może posłużyć do delikatnego akompaniamentu, szorstkiego bluesa i energicznych rockowych riffów. W wielu nagraniach to właśnie Tele odpowiada za najbardziej wyraziste, „gryzące” brzmienia rytmiczne.
Vintage V72FTB
Model Vintage V72FTB łączy klasyczny kształt Telecastera z wydrążoną komorą w korpusie. Dzięki temu brzmienie jest bardziej otwarte i pełne niż w typowym solid body. Gitara opiera się na korpusie z olchy, co daje zrównoważoną barwę, dobrze współgrającą z przetwornikami Wilkinson. To rozwiązanie szczególnie docenią osoby grające blues, jazz i lżejszy rock.
Układ dwóch przystawek, 3‑pozycyjny przełącznik i dwa potencjometry pozwalają płynnie przechodzić od klarownych, jasnych dźwięków do cieplejszych, pełniejszych barw. Stały mostek, zamknięte klucze Wilkinson i wygodny gryf zapewniają stabilne strojenie i komfort przy dłuższych próbach. Całość dopełnia wykończenie tobacco sunburst, dzięki któremu gitara prezentuje się bardzo elegancko.
SX Telecaster Classic Nat
SX Telecaster Classic Nat to propozycja zbliżona do klasycznego Tele, ale z bardzo wyraźnym akcentem na uniwersalne zastosowanie. Korpus z olchy, dwa przetworniki single coil i 3‑pozycyjna elektronika dają szerokie możliwości wykorzystania w bluesie, jazzie i rocku. Naturalne wykończenie podkreśla usłojenie drewna i nadaje instrumentowi stonowany, ponadczasowy wygląd.
Gryf z klonową podstrunnicą i 21 progami sprzyja szybkim przebiegom, a stały mostek wzmacnia charakterystyczne telecasterowe brzmienie. Zamknięte klucze pomagają utrzymać strój, co jest szczególnie ważne przy częstych zmianach strojenia lub długich koncertach. Taki instrument dobrze sprawdzi się jako pierwsza gitara dla osoby, która lubi klasyczną estetykę i czytelny ton.
Corona Modern Telecaster
Corona Modern Telecaster HH prezentuje inne podejście do koncepcji Tele. Korpus z mahoniu, dwa humbuckery Dyna Classic i ruchomy mostek tremolo tworzą gitarę o dużo bardziej rockowym charakterze. Taki zestaw sprawdzi się w cięższych gatunkach, gdzie potrzebne jest mocne, grube brzmienie i możliwość korzystania z wajchy.
Pięciopozycyjny przełącznik i dwa potencjometry dają szeroką paletę barw, od cieplejszych, śpiewnych solówek po ostrzejsze riffy. Satynowe wykończenie, lekka warstwa lakieru i solidne klucze z blokadą wpływają na komfort gry i stabilność instrumentu na scenie. To przykład nowoczesnego Telecastera, który wychodzi poza tradycyjne skojarzenia z country i rock’n’rollem.
Czym wyróżnia się Stratocaster?
Stratocaster to jeden z najbardziej rozpoznawalnych kształtów w świecie gitar. Zaprojektowany w 1954 roku przez Leo Fendera, szybko trafił w ręce takich muzyków jak Jimi Hendrix czy Eric Clapton. Ergonomiczny kształt, trzy przetworniki i mostek tremolo sprawiły, że ten model stał się symbolem rocka, bluesa i wielu odmian muzyki rozrywkowej.
Strat sprawdza się zarówno jako pierwsza gitara elektryczna, jak i profesjonalne narzędzie sceniczne. Wiele osób ceni go za wygodę gry na siedząco i stojąco, dobrze wyprofilowane wcięcia korpusu oraz łatwy dostęp do wyższych progów. Trzy przetworniki single coil i 5‑pozycyjny przełącznik oferują pięć podstawowych brzmień, które w połączeniu z regulacją tonu dają bardzo szeroki wachlarz dźwięków.
Jet JS-400SB
Jet JS-400SB to model inspirowany Stratocasterem, ale z układem przystawek HSS (humbucker przy mostku, dwa single coil w środkowej i przy gryfie). Dzięki temu gitara łączy klasyczną „stratową szklaneczkę” z grubszymi, cieplejszymi barwami znanymi z gitar typu Les Paul. To dobre rozwiązanie dla osób, które grają różne style i nie chcą ograniczać się do jednego charakteru dźwięku.
Pięciopozycyjny przełącznik pozwala szybko zmieniać konfiguracje przystawek, co przydaje się zarówno w studiu, jak i na scenie. Możesz płynnie przechodzić od delikatnych arpeggiów do agresywniejszych riffów bez zmiany instrumentu. Taki układ dobrze znoszą też różne efekty – od lekkiego overdrive’u po mocny distortion.
Jet JS-300GD
Jet JS-300GD to bardziej klasyczne podejście do koncepcji Strata. Trzy przetworniki single coil w układzie SSS i 5‑pozycyjny przełącznik dają brzmienie zbliżone do tradycyjnych Fenderów. Gitara jest ergonomiczna, wygodna, a charakterystyczna barwa świetnie odnajduje się w funku, bluesie, popie i lżejszym rocku.
Gryf został wyprofilowany z myślą o szybszych solówkach, a tremolo Wilkinson pozwala na używanie wajchy bez gwałtownych problemów ze strojem. Dzięki połączeniu wygody, dobrego brzmienia i rozsądnej ceny ten instrument często wybierają osoby szukające uniwersalnego Strata na początek lub jako drugi, bardziej „klasyczny” instrument w arsenale.
Stratocaster w układzie SSS dobrze oddaje niuanse artykulacji, a wersje HSS dodają mu mocy do rockowych riffów.
Co wyróżnia gitary Les Paul?
Les Paul to druga, obok Strata, wielka ikona gitary elektrycznej. Masywny korpus, dwa humbuckery i charakterystyczny wygięty top sprawiły, że ten model na stałe związał się z historią rocka i bluesa. Nazwa pochodzi od muzyka i wynalazcy Lesa Paula, który odegrał ważną rolę w rozwoju konstrukcji gitar elektrycznych.
Gitary typu Les Paul znane są z głębokiego, ciepłego brzmienia, długiego sustainu i dużej głośności. Mahoniowy korpus, często z klonowym topem, oraz stały mostek wpływają na wyraźny atak i stabilność stroju. Ten typ konstrukcji wybierają gitarzyści rockowi, metalowi, ale instrument sprawdza się też w bluesie i jazzie, gdy potrzebne jest mocniejsze, pełniejsze brzmienie.
Jet JL-500GD
Jet JL-500GD to model Les Paul skierowany do szerokiego grona gitarzystów. Mahoniowy korpus, stały mostek tune-o-matic Wilkinson i dwa humbuckery tworzą zestaw, który brzmieniowo zbliża się do klasycznych konstrukcji. Gitara oferuje szeroką paletę brzmień, od łagodnego cleanu po nasycony przester, co przydaje się zarówno początkującym, jak i bardziej zaawansowanym muzykom.
Klasyczny układ HH gwarantuje ciepły, mocny sygnał, dobrze współpracujący z efektami i wzmacniaczami lampowymi. Wygląd gitary, inspirowany złotymi „topami” znanymi z historii rocka, dodatkowo zachęca do sięgnięcia po ten instrument jako pierwszą gitarę typu Les Paul.
Vintage V100IT i V100MP
Modele Vintage V100IT i Vintage V100MP reprezentują bardziej klasyczne podejście do Les Paula. Korpus z mahoniu, eleganckie wykończenie i przetworniki Wilkinson WOCHB zapewniają mocne, klarowne brzmienie. Długi sustain sprzyja solówkom, a stabilny mostek pozwala utrzymać strój przy intensywnej grze. Gitara dobrze nadaje się zarówno na pierwsze „poważniejsze” wiosło, jak i na główny instrument koncertowy.
Wersja V100MP wyróżnia się niemal niekończącym się sustainem i klonowym topem, który dodaje nie tylko efektu wizualnego, ale też wpływa na atak i jasność tonu. Wysokiej jakości klucze Grover dbają o stabilność stroju, a wygodny gryf ułatwia szybkie partie solowe. To instrument chętnie wybierany do cięższych odmian rocka i metalu, gdzie potężne brzmienie i długie wybrzmiewanie są wyjątkowo potrzebne.
Jakie są najpopularniejsze rodzaje gitar akustycznych?
W gitarach akustycznych najważniejszym elementem jest pudło rezonansowe. Jego wielkość i kształt wpływają na głośność, ilość basu, środkowego pasma oraz wygodę gry. Inaczej zagra duża, głośna jumbo, a inaczej mniejsza parlor o intymnym charakterze. Dobierając akustyka warto wziąć pod uwagę nie tylko brzmienie, ale też rozmiar instrumentu w stosunku do Twojej sylwetki.
Producenci tacy jak Martin, Gibson czy Taylor przez dekady rozwijali różne kształty. Wielu współczesnych gitarzystów trzyma się czterech głównych typów: dreadnought, jumbo, auditorium i grand concert. Do tego dochodzą mniejsze parlor, gitary z wcięciem cutaway oraz kompaktowe modele typu traveler.
Dreadnought
Dreadnought to najbardziej rozpoznawalny kształt gitary akustycznej. Wprowadzony przez firmę Martin w 1916 roku, swoją nazwę zawdzięcza pancernikowi HMS Dreadnought. Spore pudło, łagodna linia korpusu i mocne brzmienie z wyraźnym basem sprawiły, że ten typ stał się podstawą w muzyce folkowej i bluegrassowej.
Początkowo dreadnoughty upodobały sobie zespoły bluegrassowe, bo ich głośność pozwalała konkurować z banjo i mandoliną. Z czasem ten kształt rozlał się po niemal wszystkich gatunkach, w których pojawia się gitara akustyczna. Dobrze nadaje się do gry akordowej, akompaniamentu do śpiewu i mocniejszego strummingu, ale przy odpowiedniej technice sprawdzi się też w grze palcami.
Jumbo
Gitara typu jumbo to największe pudło w standardowej rodzinie akustyków. Wprowadzona na rynek w 1937 roku przez firmę Gibson, szybko trafiła w ręce takich artystów jak Bob Dylan, Elvis Presley czy George Harrison. Duży korpus oznacza bardzo dużą głośność i mocny, otwarty charakter brzmienia.
Jumbo jest bardziej zaokrąglona u góry i dołu niż dreadnought. Taki kształt daje barwę, którą opisuje się jako „otwartą” i bardzo ekspresyjną. Ten typ gitary bywa ciężki i masywny, ale jeśli potrzebujesz naturalnie potężnego dźwięku bez mocnego nagłośnienia, to jedna z najlepszych opcji.
Auditorium
Auditorium rozmiarowo jest zbliżona do dreadnoughta, ale ma wyraźniejsze wcięcie w talii. Dzięki temu na siedząco leży stabilniej na nodze i mniej się przesuwa przy grze. Brzmienie jest zrównoważone, szczególnie dobrze wypada na cieńszych strunach, co sprzyja grze palcami i bardziej subtelnym technikom.
Ten typ gitary polubili gitarzyści łączący różne techniki, z naciskiem na fingerstyle. Jednym z najbardziej znanych użytkowników gitar auditorium jest Eric Clapton. Jego sygnowany model firmy Martin należy do najpopularniejszych instrumentów w tym segmencie. Warto dodać, że gitary auditorium występują w rozmiarach oznaczanych jako O, OO oraz OOO, co pozwala lepiej dobrać wielkość do sylwetki.
Grand Concert
Grand Concert to średniej wielkości gitara akustyczna, wprowadzona na rynek przez firmę Taylor w 1984 roku. Powstała jako odpowiedź na potrzeby „nowej fali fingerstyle’u”, czyli gitarzystów stawiających na technikę palcową i rozbudowane aranżacje solowe. Mniejsze pudło daje mniej basu, ale za to zapewnia większą kontrolę nad każdym dźwiękiem.
Krótsza skala i niższe napięcie strun poprawiają komfort gry – zwłaszcza dla osób z mniejszymi dłońmi lub tych, które grają długie koncerty. Grand concert często wybiera się do nagrań studyjnych, bo gitara lepiej „układa się” w miksie, nie dominując basem nad innymi instrumentami.
Jakie mniej typowe rodzaje gitar akustycznych warto znać?
Poza głównymi kształtami istnieje cała grupa gitar, które rozwijają możliwości akustyków albo odpowiadają na specyficzne potrzeby. To między innymi mniejsze parlor, gitary z wcięciem cutaway czy kompaktowe traveler. Dla wielu muzyków to właśnie one stają się podstawowym narzędziem pracy, zwłaszcza jeśli dużo podróżują lub stawiają na solowe występy.
Wybór takiego instrumentu warto rozważyć, gdy klasyczny dreadnought jest za duży, potrzebujesz łatwego dostępu do wysokich progów albo szukasz gitary głównie do ćwiczeń w podróży. Te konstrukcje często łączą tradycyjne rozwiązania z nowymi trendami, dzięki czemu rynek gitar akustycznych jest dziś bardzo różnorodny.
Parlor
Gitary parlor powstały w XIX wieku, a stworzyła je firma Martin. Mają mniejsze, węższe pudła, co daje bardziej intymne, skupione brzmienie. W ostatnich latach wróciły do łask, szczególnie wśród solo folkowych artystów, którzy potrzebują delikatnego akompaniamentu pod miękki wokal. Mniejsze rozmiary sprawiają też, że instrument jest wygodniejszy dla osób o drobniejszej budowie.
Historia parlor łączy się z postacią „króla delta bluesa” Roberta Johnsona. To właśnie na gitarach tego typu stosował on technikę gry slidem „bottle neck”, która mocno wpłynęła na rozwój muzyki bluesowej. Ten kontekst sprawia, że parlor często kojarzy się z surowym, autentycznym brzmieniem starego bluesa.
Gitary z wcięciem cutaway
Cutaway nie jest oddzielnym typem gitary, ale modyfikacją kształtu pudła. Wycięcie w korpusie przy gryfie ułatwia dostęp do najwyższych progów, co ma znaczenie szczególnie dla gitarzystów grających solówki na akustyku. Tego typu rozwiązanie stało się bardzo popularne, odkąd gitarzyści akustyczni wyszli z roli akompaniatorów i zaczęli pełnić funkcję solistów.
Dziś praktycznie każdy popularny kształt – od dreadnoughta po grand concert – występuje w wersji z cutawayem i bez niego. Wybór zależy od tego, jak często korzystasz z wysokich progów oraz jak ważny jest dla Ciebie pełny rezonans pudła w górnej części korpusu. Dla wielu osób wersja cutaway jest po prostu wygodniejsza i bardziej uniwersalna.
Traveler
Gitary typu traveler powstały jako odpowiedź na rosnącą mobilność muzyków. To instrumenty o znacznie mniejszym pudle rezonansowym i zredukowanej sylwetce, ale z pełnowymiarową podstrunnicą. Dzięki temu możesz ćwiczyć normalne rozpięcia i chwyty, a jednocześnie bez problemu zmieść gitarę w samolocie czy pociągu.
Takie konstrukcje grają ciszej niż klasyczne akustyki, więc w podróży pełnią głównie funkcję instrumentu treningowego. Zastosowanie przetwornika lub preampu pozwala je jednak nagłośnić i wykorzystać na scenie. To dobry wybór dla osób, które nie chcą rezygnować z ćwiczeń w trasie
Rodzaje gitar – od Telecasterów, przez Stratocastery i Les Paule, po akustyczne dreadnoughty, jumbo czy parlor – różnią się kształtem, brzmieniem i wygodą gry. Znajomość tych różnic pozwala wybrać instrument, który najlepiej wpisze się w Twoją muzykę i sprawi, że granie będzie po prostu przyjemniejsze.
